Wie heeft er niet eens een vervelende ervaring gehad met een aft? Aften, of preciezer gezegd terugkerende aftose stomatitis (RAS) , zijn de meest voorkomende vorm van zweertjes die de slijmvliezen van onze mondholte aantasten .
Dit artikel wil meer duidelijkheid scheppen over deze vervelende zweertjes: waar ze kunnen verschijnen, waarom ze ontstaan en wat de belangrijkste symptomen zijn.
Laten we bij de basis beginnen: wat zijn aften? Bestaan er verschillende soorten?
Aften treffen ongeveer 2-10% van de bevolking . Ze komen meestal voor bij zeer jonge mensen, zoals kinderen en adolescenten, maar ook bij jonge volwassenen. De frequentie van de symptomen neemt doorgaans af met de leeftijd, hoewel dit niet betekent dat de getroffen persoon er nooit meer permanent last van zal krijgen.
Een aft verschijnt als een pijnlijke, ronde of ovale zweer , meestal omgeven door een rode halo die zwelling veroorzaakt op de plek waar de zweer zich bevindt; in het midden is de aft echter grijsgeel van kleur . Deze zweren kunnen afzonderlijk voorkomen, maar er kunnen ook meerdere aften tegelijkertijd en/of op hetzelfde gebied van het mondslijmvlies verschijnen.
Allereerst is het handig om te weten waar aften kunnen voorkomen, zodat je ze kunt onderscheiden van andere soorten huidlaesies.
Aften komen alleen voor in de mond en niet daarbuiten, bijvoorbeeld op de lippen. Meer specifiek verschijnen ze meestal in de niet-verhoornde slijmvliesgebieden, ofwel de 'gladdere' gedeelten. De meest voorkomende vorm (85% van de gevallen) van aftose stomatitis, aphtha minor , kan voorkomen aan de binnenkant van de lip, onder of aan de zijkanten van de tong en aan de binnenkant van de wangen . Aften kunnen zich dus niet ontwikkelen op het harde gehemelte (direct achter de boventanden), boven de tong of op het tandvlees. Een zeldzamere en ernstiger vorm, aphtha major (10-15% van de gevallen), kenmerkt zich door grotere laesies die veel pijnlijker zijn en maandenlang (tot wel 6) kunnen aanhouden. In deze gevallen kan de aft ook het zachte gehemelte en de amandelen aantasten .
Een laatste type aft is herpetiforme stomatitis , zo genoemd omdat de laesies erg lijken op die veroorzaakt door het herpes simplexvirus (HSV), maar dat zijn ze niet! HSV-laesies tasten geen gladde slijmvliezen aan zoals aften, maar juist ruwere, verhoofde slijmvliezen (bijv. tandvlees, harde gehemelte, enz.).
Herpetiforme stomatitis komt vooral voor bij vrouwen : in de meeste gevallen bevinden de laesies zich aan de zijkanten van de tong, met zeer kleine aften, maar in grote aantallen , variërend van 5 tot 100 laesies.
Lees het artikel voor meer informatie over de verschillende soorten aften.
Wat zijn de symptomen van aften? Hoe kun je zien of ze eraan komen?
Hoewel aften in sommige zeldzame gevallen helemaal geen ongemak veroorzaken, vooral als ze erg klein zijn, is het meestal moeilijk om hun aanwezigheid over het hoofd te zien!
Voordat een aft verschijnt , is er een prodromale fase waarin een tintelend en trekkend gevoel wordt ervaren op de plek waar de aft zal ontstaan . Deze fase kan 2 tot 48 uur aanhouden . Eenmaal gevormd, veroorzaakt de aft een branderig gevoel en pijn , wat het slikken en kauwen kan bemoeilijken, vooral bij bepaalde voedingsmiddelen, zoals zure of pittige gerechten. Als een aft zich onder de tong bevindt, kan het zelfs spreken bemoeilijken . De ergste pijn treedt enkele dagen na het ontstaan op, maar gelukkig geneest de aft in de meeste gevallen spontaan na 1 tot 15 dagen, zonder littekens achter te laten . Alleen bij grote aften kan de genezing echter littekens achterlaten .
Maar waarom ontstaan aften?
Aften worden veroorzaakt door een overdreven reactie van ons immuunsysteem , die ontstekingen in het mondslijmvlies teweegbrengt. Ze kunnen daarom worden omschreven als een auto-immuunreactie die optreedt bij mensen met een aanleg hiervoor.
Deze reactie kan echter worden uitgelokt door specifieke situaties, zogenaamde predisponerende factoren .
Hieronder volgt een lijst:
- Slijmvliesbeschadigingen : bijvoorbeeld door anesthesie bij de tandarts, schrapen met scherpe tanden, trauma door een tandenborstel.
- Genetica : Het is een aanlegfactor die verantwoordelijk is voor 40% van de gevallen.
- Enkele voorbeelden van voedingsmiddelen : chocolade, koffie, pinda's, ontbijtgranen, amandelen, aardbeien, kaas, tomaten.
- Stress : Verergert abnormale reacties van het immuunsysteem.
- Enkele voorbeelden van medicijnen : antibiotica, chemotherapiemedicijnen, anti-epileptica, diuretica, ontstekingsremmers en antiretrovirale middelen.
- Aanwezigheid van auto-immuunziekten : coeliakie (vaak zijn terugkerende mondzweren het eerste en enige teken van deze ziekte) en auto-immuun schildklierziekten.
- Sommige ziekten, zoals diabetes en de ziekte van Crohn.
- IJzer- , vitamine B12- en foliumzuurtekort.
- Zwangerschap : Aften kunnen ontstaan door veranderingen in het immuunsysteem en de hormonen, evenals door de stress die deze periode met zich mee kan brengen. Hoewel ze ongemakkelijk kunnen zijn, zijn aften tijdens de zwangerschap niet gevaarlijk voor de vrouw of de ongeboren baby. Ze moeten echter wel behandeld worden om de kwaliteit van leven van de aanstaande moeder niet te beïnvloeden.
Lees meer over remedies tegen aften.
Kernboodschappen
- Aften treffen 2-10% van de bevolking en verschijnen in de mond.
- Ze verschijnen als pijnlijke zweren, vaak met een rode rand en een geelachtig centrum.
- Waarschuwingssymptomen zijn onder andere tintelingen en een beklemmend gevoel.
- De ergste pijn wordt binnen enkele dagen bereikt en de genezing vindt binnen 1-2 weken plaats.
- Belangrijkste oorzaken: genetische aanleg, mondlaesies, stress en vitaminetekorten.
- Bepaalde aandoeningen, zoals coeliakie en auto-immuunziekten, kunnen het ontstaan ervan bevorderen.
De inhoud van dit document is geschreven of gevalideerd door de volgende specialisten: Dr. Matteo Basso, tandarts gespecialiseerd in parodontologie; Dr. Giordano Bordini, tandarts gespecialiseerd in parodontologie; Dr. Silvia Musella, mondhygiëniste.
Bibliografie
- Milia E, Sotgiu MA, Spano G, Filigheddu E, Gallusi G, Campanella V. Recidiverende aftose stomatitis (RAS): richtlijn voor differentiële diagnose en behandeling. Eur J Paediatr Dent. 2022 maart
Laatst bijgewerkt: 19 februari 2024
De informatie op deze pagina is bedoeld als aanvulling op, en niet ter vervanging van, het advies van een zorgverlener. Het is altijd raadzaam om uw vertrouwde zorgverlener te raadplegen.
